Tarnów odda hołd pierwszemu transportowi do Auschwitz

Przy pomniku na Placu Więźniów KL Auschwitz znów zbiorą się ludzie, dla których ta data nie jest zwykłym punktem w kalendarzu. W Tarnowie 12 czerwca pamięć o pierwszym transporcie polskich więźniów politycznych do Auschwitz wraca w dwóch odsłonach – najpierw podczas uroczystości, a potem przy wystawie IPN. To dzień, w którym historia nie zostaje w archiwum, tylko staje w samym środku miasta.

• Uroczystość przy pomniku i wystawa IPN tego samego dnia
• Z Tarnowa wyjechało 728 ludzi. Wielu nie wróciło

Uroczystość przy pomniku i wystawa IPN tego samego dnia

Obchody 86. rocznicy pierwszego transportu z Tarnowa do niemieckiego obozu Auschwitz rozpoczną się 12 czerwca o godz. 10 przed pomnikiem I Transportu do KL Auschwitz. Zaproszenie wystosowali prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny oraz Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem – Pamięć o KL Auschwitz. To właśnie przy tym miejscu co roku wraca pytanie o cenę wojny i o ludzi, których w czerwcu 1940 roku wyprowadzono z tarnowskiego więzienia prosto w stronę Zagłady.

Tego samego dnia pamięć przeniesie się także do Regionalnego Centrum Edukacji o Pamięci im. gen. Zdzisława Baszaka. O godz. 12 nastąpi tam otwarcie wystawy przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. Ekspozycja nosi tytuł „Pierwszy masowy transport Polaków do Auschwitz” i ma dopełnić rocznicowy program o szerszy kontekst historyczny.

W praktyce oznacza to dwa spotkania jednego dnia, ale oba prowadzą do tego samego celu – uporządkowania pamięci o wydarzeniu, które mocno wpisało się w dzieje Tarnowa. Najpierw jest gest złożony pod pomnikiem. Potem przychodzi czas na dokumenty, liczby i świadectwa, które pozwalają zobaczyć nie tylko sam fakt deportacji, lecz także jej skalę.

Z Tarnowa wyjechało 728 ludzi. Wielu nie wróciło

14 czerwca 1940 roku Niemcy skierowali z więzienia w Tarnowie do Auschwitz grupę 728 Polaków. Byli wśród nich żołnierze kampanii wrześniowej, działacze podziemia niepodległościowego, ale też gimnazjaliści i studenci. W tej grupie znalazła się również niewielka liczba polskich Żydów. Każdy z deportowanych otrzymał numer obozowy od 31 do 758.

Los tej grupy pokazuje, jak wcześnie obóz zaczął pochłaniać kolejne pokolenia Polaków. Z 728 osób wywiezionych z Tarnowa 325 przeżyło wojnę, 292 zginęły, a w przypadku 111 los pozostaje nieznany. Te liczby nie są suchą statystyką. Dla Tarnowa to również zapis bardzo lokalny – bo właśnie stąd wyruszył pierwszy masowy transport Polaków do Auschwitz, jeden z najbardziej przejmujących symboli okupacyjnego terroru.

Rocznicowe uroczystości mają więc podwójny ciężar. Z jednej strony przypominają o konkretnym miejscu i dacie, z drugiej – o ludziach, których życie zostało przerwane w jednym, brutalnym geście. W Tarnowie ta pamięć nie jest abstrakcją. Ma twarze, numery obozowe i nazwiska, których nie sposób oddzielić od historii miasta.

na podstawie: Urząd Miasta w Tarnowie.