Generał Józef Giza wraca do Polski. Zasłużył się podczas wyzwalania Tarnowa

Prochy generała brygady Józefa Gizy wracają do kraju po ponad sześciu dekadach od jego śmierci. W Tarnowie pamięć o nim wiąże się przede wszystkim z końcem austriackiej władzy i wydarzeniami z jesieni 1918 roku. W niedzielę podczas uroczystego pogrzebu w Nowym Sączu generał spocznie w rodzinnym grobowcu, zgodnie ze swoim życzeniem.

• Porucznik, który stanął po stronie wolnej Polski
• Od pułku strzelców podhalańskich do generała
• Rodzinny grobowiec i pamięć zachowana w Tarnowie

Porucznik, który stanął po stronie wolnej Polski

Józef Giza był jednym z przywódców konspiracji przeciwko Austrii i należał do grupy osób, które przygotowały wyzwolenie Tarnowa. Pod koniec października 1918 roku dowodził 1. kompanią batalionu 20. pułku piechoty. W tamtym czasie miał stopień porucznika.

Za odwagę podczas akcji w Tarnowie otrzymał Krzyż Walecznych. Był jednym z zaledwie dwóch żołnierzy wyróżnionych tym odznaczeniem za udział w wyzwalaniu miasta. Wcześniej, w listopadzie 1916 roku, współtworzył w swoim pułku niepodległościową Organizację „Wolność”.

Giza urodził się 3 marca 1887 roku w Dąbrówce Polskiej. Uczył się w Gimnazjum I w Nowym Sączu i działał w Polskich Drużynach Strzeleckich. Podczas I wojny światowej walczył kolejno na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim.

Od pułku strzelców podhalańskich do generała

Po odzyskaniu niepodległości kontynuował służbę w Wojsku Polskim. Przez wiele lat był związany z 1. pułkiem strzelców podhalańskich, a podczas wojny polsko-bolszewickiej pełnił funkcję adiutanta sądeckiego pułku.

Później obejmował kolejne stanowiska dowódcze. Kierował batalionem Korpusu Ochrony Pogranicza, był zastępcą dowódcy 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku oraz dowódcą 3. pułku strzelców podhalańskich w Bielsku. W 1938 roku dowodził Górnośląską Brygadą Obrony Narodowej, która brała udział w odzyskaniu Zaolzia.

Podczas kampanii 1939 roku pełnił funkcję zastępcy dowódcy 55. Dywizji Piechoty. Po uniknięciu niewoli przedostał się na Węgry i został zastępcą Przedstawiciela Wojska Polskiego w Budapeszcie. Od 1940 roku służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.

Dowodził 5. Wileńską Brygadą Strzelców oraz 7. Dywizją Piechoty we Włoszech. Był także komendantem Centrum Wyszkolenia Armii na Bliskim i Środkowym Wschodzie. W 1944 roku otrzymał awans na generała brygady. Po wojnie pozostał na emigracji w Anglii.

Powiązany artykuł

Uroczysty pogrzeb generała Józefa Gizy

Rodzinny grobowiec i pamięć zachowana w Tarnowie

Józef Giza zmarł 16 sierpnia 1965 roku w Londynie. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury, jednak zgodnie z jego wolą prochy zostaną teraz przeniesione do rodzinnego grobowca w Nowym Sączu. Uroczystości pogrzebowe odbędą się w niedzielę 11 października.

Generał został odznaczony między innymi Orderem Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości. Jego życie naznaczyła również rodzinna tragedia – syn Mieczysław poległ we wrześniu 1939 roku w bitwie pod Radłowem.

Z Tarnowem łączy Gizę nie tylko udział w wydarzeniach z 1918 roku. W 2021 roku jego imię otrzymała tarnowska placówka Straży Granicznej. Dzięki temu nazwisko oficera, który przed ponad stu laty odegrał ważną rolę w wyzwoleniu miasta, pozostaje obecne także we współczesnej przestrzeni Tarnowa.

Wnuk generała, historyk i pedagog Jerzy Giza, jest Honorowym Obywatelem Nowego Sącza. Postać Józefa Gizy oraz działalność Organizacji „Wolność” przedstawiono również w jednym z filmów dokumentalnych cyklu „Pierwsi Niepodlegli”.

na podstawie: Urząd Miasta w Tarnowie.